Ngwana Ke Eng Ka Puo Ya Lebollong
ngwana ke eng ka puo ya lebollong Ngwana ke eng ka puo ya lebollong? Ke moelelo
wa lentšu lena o hlalosa morero wa ngoana kapa ngoana wa mosha o sa le monyenyetsa,
le kamoo puo ya lebollong e bontšhago, e buang le ho hlalosa botho ba ngoana, le kamoo
ho itšireletšang ha hae ho hlokomelwago le ho hlokomelwa ke mang. Puo ya lebollong ke
tsela ya ho buisana, ho utulla le ho hlalosa maikutlo le maikutlo a ngoana, e le tsela e
bohlokwa ya ho hlokomela le ho hlokomela ntlo le tikoloho ya ngoana. Ka lebaka la
bohlokoa ba puo ya lebollong, ke habohlokoa ho hlakisa hore na ke eng, kamoo e
sebelisoang kateng, le kamoo e thusang ntlong, sekolong le sechabeng ho hlokomela
ngoana. Ke Eng Puo ya Lebollong? Puo ya lebollong ke setšoantšo sa puo e sebelisetšwa
ke ngoana ho hlahisa maikutlo, ho utulla le ho hlalosa maikutlo a hae. E ka ba lentšu,
polelo, kapa mokhoa wa ho bua o bontšhago kamoo ngoana a utullang le ho utulla kamoo
a ithutago ho bua le ho utulla ba bang. Puo ya lebollong e akaretsa mefuta e fapaneng ea
lipuo, lentšu, le mekhoa ea ho bua e tshehetsa ngoana ho ithuta le ho hlalosa botho ba
hae. Dikgahlego tsa Puo ya Lebollong - Ho utulla maikutlo le maikutlo a ngoana: Puo ya
lebollong e thusa ngoana ho bua le ho hlalosa hore na o ikutlwa jwang, ke eng se mo
tšoarelago, le hore na o batla eng. - Ho ithuta ho bua le ho hlalosa: Ngoana o ithuta ho
sebelisa mantšu a nepahetseng le polelo e nepahetseng ho bontšha maikutlo le ho hlalosa
lintho. - Ho matlafatsa kamano le bana ba bang: Puo ya lebollong e thusa ho matlafatsa
kamano pakeng tsa ngoana le bana ba bang le ba nang le boikarabelo ba tlhokomelo. - Ho
thusa ntlong le sekolong: Puo ya lebollong e hlokomela tlhokomelo le thuto ea ngoana, e
hlakola lipelaelo le ho matlafatsa ho utulla. Bohlokoa ba Puo ya Lebollong Ho Ntlong Puo
ya lebollong ke karolo ea bohlokoa ea bophelo ba ngoana ntlong. E fana ka monyetla oa
ho hlokomela le ho utulla ngoana, le ho tseba hore na o ikutlwa jwang le hore na o hloka
eng. Mefuta e Meng ea Puo ya Lebollong Ntlong - Ho bua le ho utulla ngoana: Ho buisana
le ho utulla maikutlo a hae ka nako e itseng, ho mo thusa ho utulla le ho bontša maikutlo
a hae. - Ho hlalosa le ho kopa tsohle: Ho hlalosa lintho tse fapaneng le ho kopa thuso kapa
ho hlahloba maikutlo a ngoana. - Ho bapala le ho ithuta: Puo ya lebollong e sebelisetsoa
ho bapala le ho ithuta, ho thusa ngoana ho ithuta mantšu le ho ntšha maikutlo a hae.
Melemo ea Puo ya Lebollong Ntlong - Ho matlafatsa kamano ea bana le batswadi - Ho
thusa ngoana ho ithuta mantšu le polelo - Ho hlokomela maikutlo le maikutlo a ngoana -
Ho thusa ho rarolla mathata le ho buisana ka litaba tsa bohlokoa Puo ya Lebollong
Sekolong Sekolo ke sebaka sa bohlokoa bakeng sa ho ithuta le ho hlahloba pontšo ea puo
ya lebollong. Ngoana o ithuta ho bua, ho utulla le ho hlalosa lipuo tse fapaneng, tse
thusang ho holisa kelello le tsebo ea hae. Mekhoa ea Sekolo ho Matlafatsa Puo ya
Lebollong - Mekhoa ea puisano: Ho sebelisana le barutehi, ho araba lipotso, le ho buisana
ka litaba tse fapaneng. - Bokamoso ba polelo: Ho hlahisa maikutlo le ho hlahloba lipale,
2
lipina le lipuo tse fapaneng tse thusa ngoana ho ithuta ho bua le ho hlalosa. - Ho bapala
ka lipuo: Lipapali le lipina, tse khothalletsang ho sebelisana le ho hlahisa maikutlo a hae.
Bohlokoa ba Puo ya Lebollong Sekolong - Ho thusa ngoana ho ithuta mantšu a macha - Ho
matlafatsa boiphihlelo ba puisano - Ho hlokomela maikutlo a ngoana le ho thusa ho rarolla
mathata - Ho matlafatsa thuto le boiphihlelo bo amohelang maikutlo a bophelo ba ngoana
Mekhoa ea ho Sankha Puo ya Lebollong Ho hloahloa hore batswadi le barutehi ba sebelise
mekhoa e fapaneng ho khothalletsa ngoana ho hlahisa le ho sebelisana ka puo ya
lebollong. Mekhoa e Meng ea Ho Khothalletsa Ngoana ho Bua 1. Ho buisana khafetsa:
Buisana le ngoana nako le nako, ho mo utulla le ho mo hlakisa. 2. Ho etsa lipuisano tse
batlang ho emela: Buisana ka litaba tsa bohlokoa, tseo ngoana a nang le thahasello ho
tsona. 3. Ho bapala lipuo: Lipapali tsa lipuo, lipina le lipale tse khothalletsang puisano le
ho hlahisa maikutlo. 4. Ho hlahloba lipale le lipina: Ho hlalosa lipale, ho bontša maikutlo le
ho bopa lipuisano tse hlakileng. Thuto ea ho Bua le ho Utulla - Ho hlalosa le ho utulla
maikutlo a ngoana - Ho hlokomela hore na ke eng seo a se buang le hore na o utulla joang
- Ho sebelisa mantšu a nepahetseng le ho hlalosa lintho tse fapaneng Bokamoso ba Puo
ya Lebollong Bokamoso ba puo ya lebollong bo amana haholo le kamoo ngoana a ithutang
ho bua le ho utulla bophelo ba hae. Ho bapala karolo ea bohlokoa ho phahamisa botho, ho
thusa ho rarolla mathata le ho theha sechaba se nang le kutloano le kutloisiso. Litlhoko
tsa Puo ya Lebollong ka Nakong e tlang - Ho kenya tšebetsong tšebeliso ea mahlale: Ho
sebelisa lisebelisoa tsa elektronike, lipuisano tsa video le lipuo tsa dijithale ho eketsa
boiphihlelo ba puisano. - Ho matlafatsa boitlamo le ho ruta ho utulla maikutlo a batho ba
bang: Ho ruta ngoana ho hlomphe le ho utulla maikutlo a batho ba bang. - Ho hlahisa
litsela tsa ho ithuta tse ikemetseng: Ho thusa ngoana ho tseba ho itlhokomela le ho ithuta
ka botšepehi le boithatelo. Mahlale a Puo ya Lebollong - Ho hlakisa hore na puo ya
lebollong e sebetsa joang ho ntlafatsa kamano le kutloisiso - Ho hlahisa menyetla ea ho
sebelisana le batho ba nang le mathata a puo - Ho hloma boeletsi le ho phahamisa
puisano e sebetsang Qetello Puo ya lebollong ke sesupo sa bohlokoa sa ho hlakisa le ho
utulla maikutlo a ngoana, ho matlafatsa kamano le ho thusa ho ithuta le ho hlaha
tikolohong e fapaneng. Ka ho sebelisa mekhoa e fapaneng ea ho khothalletsa ngoana ho
bua le ho utulla, batswadi le barutehi ba ka thusa ho hlakisa maikutlo, ho hlokomela
tlhokomelo ea ngoana le ho hlokomela kamano e ntle tikolohong le sekolong. Ho bohlokoa
hore sechaba, mmoho le ba bang, se tšepahale hore puo ya lebollong e ka ba sesupo sa
katleho ea ngoana, le ho thusa ho hlokomela bophelo ba hae bo botle, bo amehang le bo
utloisisoang ke motho e mong le e mong. Tlhahiso e bohlokoa: Ke hore re sebelise
mekhoa e fapaneng ea ho khothalletsa ngoana ho bua, ho utulla le ho hlalosa maikutlo a
hae, le ho hlokomela hore puo ya lebollong ke mohato oa pele ho holisa tsebo ea bophelo
le puisano ka botlalo.
QuestionAnswer
3
Ngwana ke eng ka puo ya
lebollong?
Ngwana ke motho yo a sa ntseng a gola, a le mo
nakong ya botsha kgotsa mo mosong wa botsa, ebile
ke motho yo a sa itireleng le go ikemela ka botlalo.
Ke dikgore tsa eng tse di
amang ngwana ka puo ya
lebollong?
Dikgore tse di akaretsa go tlhoka tlhokomelo, go tlhoka
tlhokomelo ya botshelo, go sa amogele go itsa le go
tlhoka tshiamo mo phuthegong, di ka dira gore ngwana
a se ka a gola sentle.
Ke dikgore dife tse di
tshwanetseng go tlhokomelwa
fa ke bua ka puo ya lebollong?
Dikgore tse di botlhokwa go tlhokomelwa ke go
amogela le go tlhokomela, go rutwa le go gopola, go
ikemela le go ithuta, le go netefatsa gore ngwana o
gola mo boitsholo le maikutlong a a siameng.
Ke eng se se ka thusang go
tlhokomela ngwana ka puo ya
lebollong?
Go buisana le go mo laya ka maikaelelo a a siameng,
go mo fa thuto e e maleba, go mo thusa go ithuta le go
ikemela, le go mo tlhotlheletsa go leka le go rarabolola
mathata a a tlisang botsa.
Ke eng se se dirang gore
ngwana a tswelele a ithuta
sentle mo puong ya lebollong?
Go dira dikgang tsa botlhokwa, go bua le go utlwa, go
dira boitsholo jo bo siameng, le go tsaya dikgato tsa
thuto tse di amang ngwana ka botlalo, go thusa
ngwana go ithuta sentle.
Ke eng se se tshwanetseng go
dirwa fa ngwana a sa
tlhaloganye puo ya lebollong?
Go dira bonno le go supa go ikemela, go buisana ka
maikaelelo a a siameng, le go thusa ngwana go
tlhaloganya le go ithuta ka go sa kgaotse, le go
tlhotlheletsa maikutlo a a siameng.
Ngwana ke eng ka puo ya lebollong: Tlhahlobo e Tsenyeletseng ka Puo ya Lebollo ka
Moelelo wa Ngwana Puo ya lebollong ke karolo ya bohlokwa thata ya setso le tsa botho, e
bontšang kamoo bana ba amanang le setšo, dihlopha, le mekgwa ya boitshwaro. Ho
utloisisa seo ke'ng ka puo ya lebollong, ke ho hlahloba dikarolo tse fapaneng tsa seo se
sebelisoang ho hlalosa ngwana, boitshwaro, le kamano ya hae le setšo le lefatshe ka
kakaretso. Ka nako ena, re tla hlahloba ka botlalo hore na ke'ng ka puo ya lebollong, hore
na ke litšobotsi life tse hlahang teng, le kamoo e thusang ho hlokomela le ho hlalosa
bophelo ba bana le tsela eo ba hlokomelwang ka yona.
Hoo ke'ng ka puo ya lebollong?
Puo ya lebollong ke lentsoe le sebelisoang ho hlalosa mofuta wa polelo, diketso, le
dikarolo tsa motho e mong, hangata bana, ka ho hlaka le ka ho hloka bothata. E bua ka
maikutlo, boitshwaro, le boemo ba motho ka tsela eo ke e utloisisehang habonolo le ka
tsela ya setso e itseng. Puo ya lebollong e na le dikarolo tse itseng tse di thusang ho
hlalosa ngwana ka tsela e e amang maikutlo, boitshwaro, le boemo ba bophelo. Tšobotsi
tsa Puo ya Lebollong - Tšobotsi ea ho hlala e le teng: E lebisa maikutlo a hore ngwana ke
motho ya nang le leeme, le hore o na le karolo ya bohlokwa ya setšo. - Ho bontša
maikutlo le maikutlo a pelo: E bontša maikutlo a bohloko, thabo, khotso, kapa hlahelo, ho
Ngwana Ke Eng Ka Puo Ya Lebollong
4
latela kamoo e sebelisoang teng. - Ho hlalosa boitshwaro: E ka amahanya le diketso tsa
bana, ho hlalosa seo ba se etsang le kamoo ba ikarabelang le setšo. - Tšobotsi ya ho
bontša boemo ba bophelo: E ka bontša boemo ba bophelo bo botle, bothata, kapa maemo
a bophelo a bana. Dikakanyo tsa Puo ya Lebollong - E na le tšusumetso e matla setšong: E
thusa ho hlalosa le ho hlokomela bana ka tsela e e amang maikutlo le e hlalosang setso. -
E bapatsa bohlokwa ba tokoloho le boikarabelo: Puo ena e hlalosa hore na bana ba
hlokomelletsoe kapa ba hlalosetsoeng jwang. - E thusa ho hlokomela tlhokomelo ea bana:
Ka tsela eo puo e sebelisoang ka eona, ho hlakile hore na bana ba hlokometsoe le hore na
setšo se ba hlokomela jwang.
Mehato e Tsenyeletseng ea ho Sebelisa Puo ya Lebollong
Ho utloisisa ka botlalo puo ya lebollong, ho bohlokwa ho hlahloba mehato e fapaneng e
sebelisitsoeng ho hlalosa le ho hlokomela bana.
1. ho Rala le ho Hlalosa Baeta-pele
- Ho hlalosa lebitso le kapa karolo ea motho: Ho latela kamoo puo ya lebollong e
sebelisoang, ho hlalosa ngwana ka leina, le dikarolo tsa hae. - Ho hlalosa boemo ba
bophelo: Ho kenyelletsa maikutlo a bophelo bo botle, bothata, le boemo ba bophelo. - Ho
hlalosa mokhoa oa ho hlokomela: Ho bontša hore na bana ke ba hlokomelwang hantle
kapa che, le hore na ke mang ea hlokomelang.
2. Ho Sebelisa Diketso le Mantsoe a ho Hlalosa
- Mantsoe a bontšang maikutlo: joalo ka “thabo,” “bohale,” “kutlwisiso,” “khutsafalo,”
joalo-joalo. - Diketso tse bontšang boitshwaro: joalo ka ho bapala, ho hlekefetsa, ho ithuta,
ho hlahloba, le tse ling. - Diketso tsa ho bontša boemo: joalo ka ho tsamaea ka maoto a
pele, ho lula fatše, kapa ho itokolla.
3. Ho Sebelisa Mehlala le Dikoki
- Mehlala ea bophelo ba bana: ho hlalosa seo bana ba se etsang letsatsi le letsatsi. -
Dikoki tsa setšo: ho bontša hore na bang bang ke banna le basali ba hlokomelwang jwang,
le hore na lintho tse hlaha ke life.
Litšobotsi tsa Puo ya Lebollong
Puo ya lebollong e na le dikaraktere tse itseng tse di thusang ho e khetha le ho e hlakola.
1. Ho bontša maikutlo a pelo
- E bontša maikutlo a pelo, joalo ka lerato, khotso, bohloko, le khatello. - E thusa ho
utloisisa hore na ngwana o ikutlwa jwang le hore na ke eng seo a se hlokang.
Ngwana Ke Eng Ka Puo Ya Lebollong
5
2. Ho bontša boitshwaro le boemo ba bophelo
- E bontša kamoo bana ba ikarabelang le maemo a bophelo a fapaneng. - E ka bontša
hore na bana ba hlokomelletsoe, ba hlaba, kapa ba tsitsitse setšong.
3. Ho bontša kamano le setšo
- E hlalosa kamano ya bana le melato ya boitshwaro, le kamano ya bona le setšo. - E
thusa ho hlokomela kamoo bana ba amanang le lelapa, setšhaba, le mekgwa ya setšo.
Mehloli le Mekgwa ea Ho Sebelisa Puo ya Lebollong
Ho sebelisa puo ya lebollong ka nepo, ho hloka mekgwa e fapaneng le mehloli e fapaneng.
1. Mekgwa ea ho buisana
- Mekgwa ea ho hlalosa: Ho sebelisa mantsoe a hlalosang le a hlalosang maikutlo. -
Mekgwa ea ho hlakisa: Ho sebelisoa dikai, mehlala, le dikoki ho hlakisa maikutlo le
boitshwaro. - Mekgwa ea ho bula maikutlo: Ho buisana ka tsela e bulehileng le e hlakileng
ho bontša maikutlo a pelo.
2. Mekgwa ea ho hlokomela le ho hlahloba
- Ho hlahloba boemo ba bophelo ba bana ka ho hlahloba diketso le maikutlo a bona. - Ho
sebelisa dikakanyo tsa setšo ho utloisisa kamoo puo e sebelisoang kateng.
Le Fapano pakeng tsa Puo ya Lebollong le Puo ya Setso
Ho na le phapang e itseng pakeng tsa puo ya lebollong le puo ya setso, e leng e fanang ka
maikutlo a hore na ke'ng ka tlhahisoleseding eo e fanang ka eona.
1. Puo ya Lebollong
- E shebile ho bontša maikutlo, maikutlo a pelo, le mokhoa oa ho hlokomela bana. - E
sebelisoa haholo-holo ho hlalosa le ho hlokomela bana ka tsela e hlakileng le e amang
maikutlo.
2. Puo ya Setso
- E sebetsa ho hlalosa le ho hlokomela ka tsela e e hlalosang setšo, melao, le mekgwa. - E
hloka tlhaloso e tebileng ea kamano le mekgwa ea setšo.
Se ka Ithutang Ka Puo ya Lebollong
Ke habohlokoa hore motho a utloisise bohlokoa ba puo ya lebollong, hobane e nepahetse
ho hlokomela le ho hlalosa bana ka tsela e e amang maikutlo le e hlalosang setšo. - Ho
Ngwana Ke Eng Ka Puo Ya Lebollong
6
phahamisa tlhokomelo ea bana: Ka ho utloisisa seo puo ya lebollong e se buang, re ka
hlokomela bana hantle le ho fana ka tlhokomelo e hlokahalang. - Ho matlafatsa kamano
ya lelapa le setšo: E thusa ho matlafatsa kamano le mekgwa ya setšo ka ho utloisisa le ho
bontša maikutlo a teng. - Ho ithuta ka ho hlaka le ho hlokomela batho: E fana ka monyetla
oa ho ithuta ho utloisisa maikutlo le maikutlo a batho ba fapaneng. Qetello Puo ya leboll
ngwana, puo ya lebollong, bana, puo ya lebollong, bana ba lebollong, puo ya bana, lipuo
tsa bana, kutloisiso ya bana, thuto ya bana, puo ya bana